.

.

Οικοσελίδα

Κοινοτικό Συμβούλιο
Σύνδεσμος Αποδήμων
Ιστορική Αναδρομή
Εκδηλώσεις

Ημερολόγιο

.

Αρχαιολογικοί Θησαυροί  |   Εκκλησίες   |   Φωτογραφίες   |   Ανακοινώσεις   |  Επικοινωνία

 
 

Στην τοποθεσία ''Βουνιά'' όπου βρίσκεται και το σχολείο του χωριού, άλλοτε βρισκόταν
παλιός αρχαίος συνοικισμός.
Στη φωτογραφία διακρίνονται, πάνω το σχολείο και κάτω τα στόμια δύο σπηλαίων.

 

Αρχαιολογικά ευρήματα της Νεολιθικής, Χαλκολιθικής και Ελληνιστικής εποχής, όπως εργαλεία και κεραμικά σκεύη, αγαλματίδια, χρυσά κοσμήματα, κέρματα, μετάλλια και αγγεία έχουν βρεθεί πολλάκις σε αρκετούς αρχαίους τάφους στις Κέδαρες. Η κοιλάδα του Διαρίζου ήταν κατοικημένη από τη Νεολιθική και τη Χαλκολιθική Εποχή και έδωσε τα πρώτα αριστουργηματικά έργα γλυπτικής. Αρκετά από αυτά κοσμούν τα αρχαιολογικά Μουσεία Πάφου, Λεμεσού και Λευκωσίας. Ορισμένα ευρήματα υπάρχουν και στο Βρετανικό Μουσείο στο Λονδίνο καθώς και στο Μουσείο Ashmolean της Οξφόρδης.

.

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΧΡΟΝΟΛΟΓΗΣΗ  
Χάρτης Ακεραμεικής
Νεολιθικής περιόδου.
 
Ανασκαφές στη περιοχή του ποταμού Διαρίζου 1974 - 1986. ''ECHOS DU MONDE CLASSIC. CLASSICAL VIEWS'' 1987
Ακεραμεική Νεολιθική 9η χιλιετία - 5200 π.Χ.
Κεραμεική Νεολιθική 5000 - 3900 π.Χ.
Χαλκολιθική 3900 - 2500 π.Χ.
Πρώιμη Εποχή του Χαλκού 2500 - 1900 π.Χ.
Μέση Εποχή του Χαλκού 1900 - 1600 π.Χ.
Ύστερη Εποχή του Χαλκού 1600 - 1050 π.Χ.
Γεωμετρική 1050 - 750 π.Χ.
Αρχαϊκή 750 - 480 π.Χ.
Κλασική 480 - 310 π.Χ.
Ελληνιστική 310 - 30 π.Χ.
 

''Κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού (1900 - 1600 π.Χ.) οι Κέδαρες αποκτούν δικό τους ορυχείο χαλκού.  Η εξαγωγή χαλκού από τη Κύπρο προς τη Ρόδο, Κρήτη, Αιγαίο, Συρία και Αίγυπτο έφεραν τα ορυχεία της Παλαίπαφου και Σκουριώτισσας σε πλεονεκτική θέση. Το ορυχείο χαλκού στα βόρεια των Κεδάρων με υψόμετρο 547 μέτρα από τη θάλασσα και 25 χιλιόμετρα μακριά από το λιμάνι εξαγωγής αντιμετώπιζε σημαντικό μεταφορικό πρόβλημα. Αυτό επηρέασε άμεσα την οικονομική βιωσιμότητα της εξόρυξης χαλκού στις Κέδαρες. Η βιομηχανία χαλκού ήταν σαφώς πολύ σημαντική και για την ίδια τη Κύπρο και τα βασίλεια της, για την άμυνα, για οικονομικές συναλλαγές και για διάφορα επαγγέλματα όπως η βιομηχανία εφοδιασμού ξυλείας και η γεωργία σιτηρών''.

 
Χάρτης του Lightbody, David Ian (2013). Σύγκριση απόστασης ορυχείου Κεδάρων από τα λιμάνια εξαγωγής χαλκού και σύγκριση υψομετρικής
διαφοράς 
μεταξύ Κεδάρων, Παλαίπαφου και Σκουριότισσας.
 

Αρχαιολογικές αποστολές και ανασκαφές επί Αγγλοκρατίας.
''Οι Άγγλοι διατήρησαν τον οθωμανικό νόμο περί αρχαιοτήτων του 1874 για ένα διάστημα πέραν των είκοσι χρόνων μετά την έλευσή τους στο νησί. Σύμφωνα με το νόμο αυτό, το ένα τρίτο των ευρημάτων από νόμιμες ανασκαφές πήγαινε στο κράτος, ένα τρίτο στον ιδιοκτήτη της γης και το τελευταίο τρίτο στον ανασκαφέα. Τόσο κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας όσο και κατά την πρώιμη Αγγλοκρατία πολλοί επιτήδειοι (συμπεριλαμβανομένων προξένων και κρατικών αξιωματούχων) εκμεταλλεύονταν την ένδεια και την άγνοια που υπήρχε στο νησί, αγοράζοντας τη γη στην οποία ήθελαν να ανασκάψουν, με αποτέλεσμα να δικαιούνται τα δύο τρίτα των ευρημάτων, ως ανασκαφείς και ταυτόχρονα ως ιδιοκτήτες της γης. Ο οθωμανικός νόμος του 1874 έδειχνε επίσης μεγάλη ανοχή στην εξαγωγή αρχαιοτήτων από όλη την οθωμανική επικράτεια''.

Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου

 

Ο Άγγλος αρχαιολόγος Χόγκαρθ (David George Hogarth 1862 - 1927) που έκανε ''ανασκαφές'' σε ολόκληρη την Κύπρο πέρασε και από τις Κέδαρες. Μετέφερε αρκετά από τα ευρήματα του στο Μουσείο Ashmolean της Οξφόρδης (Τhe Ashmolean Museum of Art and Archaeology).

Αναφορά για το πέρασμα του David George Hogarth από τις Κέδαρες, το Πραιτώρι τη Γεροβάσα και την περιοχή Διαρίζου το 1888 γίνεται στο βιβλίο "Devia Cypria; notes of an archaeological journey in Cyprus in 1888". Περιγράφει τη περιοχή ως άγονη και αναφέρετε στη Σπηλιά των Ελλήνων τη οποία ονομάζει ως ''Άδειους Ρωμαϊκούς τάφους''. Στη σελίδα 40 του βιβλίου ο Χόγκαρθ γράφει: ''Ένα βάζο κοινής τοπικής Κεραμικής και ένα ειδώλιο από ένα βάζο, πωλήθηκαν σε μένα στο χωριό (Κέδαρες), και πιθανώς προήλθε από αυτούς τους τάφους''

 

Ο David W. Rupp στη δεύτερη έκδοση του ''ECHOS DU MONDE CLASSIC. CLASSICAL VIEWS'' 1987 αναφέρεται σε ανασκαφές της Καναδικής αποστολής στο χωριό Κέδαρες. Ευρήματα στις περιοχές ''Γερο-Βασίλη'' και ''Κάσπαρης'' αποδεικνύουν ότι υπήρχαν κοινότητες ανθρώπων στις Κέδαρες κατά την Ακεραμεική Νεολιθική εποχή και την Κεραμική Νεολιθική εποχή.

Μεγάλος οικισμός που απλώνεται στις περιοχές ''Ζουματζιερά'', ''Πυκνός'', ''Αλινερή'', ''Κόκκινες'' και ''Πεζούλια'' συνδέουν τις Κέδαρες με τη Μέση Εποχή του Χαλκού. Νεκροταφείο που ανεβρέθηκε στη περιοχή ''Πουσπουτής'' ανήκει στη ίδια εποχή.

Η σκαπάνη της αποστολής επισκέπτεται και τον ''Ιερό Χώρο της Σπηλιάς των Ελλήνων'' όπως τη αποκαλεί, όπου ανευρέθηκαν αρκετά αγαλματίδια από τερακότα.

 

Στο βιβλίο του Δήμου Χρίστου 'Chronique des fouilles et découvertes archéologiques à Chypre en 1995' (Χρονικό Αρχαιολογικών Ανασκαφών και Ευρημάτων στην Κύπρο το 1995) γίνεται αναφορά σε ανασκαφές που έγιναν στις Κέδαρες και απεικονίζονται ευρήματα των ανασκαφών.


 

Η Τρυπημένη

Προς τα νότια του χωριού, μέσα στα χωράφια, βρίσκεται μια μεγάλη πέτρα η οποία ονομάζεται ''Τρυπημένη''. Αυτός ο μονόλιθος έχει μια συμμετρική τρύπα, μέσα από την οποία θα μπορούσε να περάσει ένας ισχνός άνθρωπος. 

Τα παλιά χρόνια οι Κεδαρίτες πίστευαν πως η ''Τρυπημένη'' είχε θεραπευτικές ιδιότητες, γι' αυτό  όταν κάποιος ήταν άρρωστος, οι συγγενείς του φρόντιζαν να περάσουν τα ρούχα του δια μέσου της τρύπας εκείνης και ήταν σίγουροι πως με αυτό τον τρόπο ο άρρωστος θα θεραπευόταν.

Για τον ίδιο λόγο έδεναν στους θάμνους, γύρω από την Τρυπημένη,  κάποιο ρούχο του ασθενή πιστεύοντας πως η δύναμη της πέτρας θα επενεργούσε θετικά πάνω του και θα έβρισκε τη γιατρειά του.

Θεραπευτικές πέτρες η κάτι άλλο; Μυστήριο αιώνων.

Οι  ''Τρύπιοι μονόλιθοι της Κύπρου'' ή ''Τρυπημένες''  ή ''Ριζιμιές πέτρες'' ή ''Άγιες Πέτρες'' ή ''Στυλλάρκα'' παραμένουν ένα συνεχιζόμενο μυστήριο που απασχόλησε τους αρχαιολόγους  για πολλά χρόνια και εξακολουθεί να συνεπαίρνει αρκετούς ερευνητές μυστηρίων.  Τι άραγε να είναι αυτές οι πέτρες; Ποιά γιγάντια χέρια τις πρωτοφύτεψαν; Ποια ήταν η χρήση τους;

Οι απόψεις, επιστημονικές και μη, διίστανται. Επιστήμη, ιστορία, παραδώσεις, θρύλοι και παραμύθια δίνουν τις δικές τους εξηγήσεις....

Πρωτοεμφανίστηκαν ως πιεστήρια ελιών από την μακρινή εποχή του Χαλκού (;)
Αρχαία αστρολογικά όργανα (;)
Τμήματα ναών της Αφροδίτης (;)
Αρχαία μνημεία θρησκευτικής λατρείας
Θεραπευτικά όργανα που τις έφτιαξαν τα ξαδέλφια της θεάς Αφροδίτης (;)
Λειτούργησαν ως τμήματα πιεστηρίων ελιών κατά τη διάρκεια της Φραγκοκρατίας
  και συγκεκριμένα κατά τη βασιλεία της Αικατερίνης Κορνάρο (1474 - 1489)  (;)
Υπήρξαν σημάδια υπόδειξης κρυμμένων θησαυρών (;)
Εργαλεία μαγείας για τους Λυκάονες  (;)
Οι μονόλιθοι κατά τους χειμερινούς μήνες γυάλιζαν και οι τρύπες μετατρέπονταν σε
  καθρέφτες. Μικρά ανθρωπάκια έβγαιναν από τους καθρέφτες αυτούς ψάχνοντας κάτι
  που απώλεσαν γύρο από τις πέτρες (;)
Είχαν κάποια σχέση με τον ήρωα Διγενή και τη Ρήγαινα (;)
Ήταν ηλιακά ωρολόγια (;)
Άντρες χρησιμοποιούσαν τις πέτρες αυτές για να διαπιστώσουν αν οι γυναίκες τους
  ήταν πιστές (;)

Στις μέρες μας περισώζονται γύρο στις 50 ''Τρυπημένες''. Από αυτές οι 30 βρίσκονται ακόμη όρθιες και σε καλή κατάσταση. Τους μονόλιθους αυτούς τους συναντά κάποιος στα Κούκλια, στη Αρχιμανδρίτα, στη Σαλαμιού, στις Πάνω Αρόδες, στη Δορά, στο Καντού, στη Σωτήρα, στη Ανώγυρα (11), στα Πλατανίσκια, στο Πραστειό, στις Κιβίδες, στη Πάχνα, στο Σπιτάλι, στις Αρόδες, στη Φασούλα της Λεμεσού αλλά και στο μακρινό Φλαμούδι στη Καρπασία. Η ωραιότερη όλων, στις Κέδαρες.

Οι διαστάσεις της ''Τρυπημένης των Κεδάρων''.
Το επίγειο μέρος της ''Τρυπημένης των Κεδάρων'' έχει ύψος 205 εκατοστά, πλάτος 107 εκατοστά και βάθος 40 εκατοστά. Η τρύπα έχει ύψος 55 εκατοστά και πλάτος 17 εκατοστά. Κανείς δεν γνωρίζει την ηλικία της πέτρας αυτής αλλά και το πόσο βαθιά είναι φυτεμένη στη γη. Ένας θάμνος που ξεφύτρωσε δίπλα από τη πέτρα φαίνετε πως συντροφεύει τη ''Τρυπημένη'' για αρκετά χρόνια. Ο Άγγλος αρχαιολόγος Χόγκαρθ που επισπεύτηκε το χώρο το 1888 περιγράφει πώς ''στους γύρο θάμνους και τα κούτσουρα, οι χωρικοί κρέμαζαν κουρέλια κάνοντας τάματα για ανάρρωση από το ελώδη πυρετό''.

     
 
. .

.

.


Αρχαιολόγοι, ερευνητές και αρχαιοκάπηλοι μελετούν το μυστήριο των ''Τρύπιων μονόλιθων της Κύπρου''

.

Ο ιταλικής καταγωγής Αμερικανός πρόξενος στη Κύπρο, κατά την περίοδο 1865 - 1877, Λουίτζι Πάλμα ντι Τσεσνόλα (Luigi Palma di Cesnola), ο οποίος θεωρείται ένας απο τους μεγαλύτερους αρχαιοκάπηλους στην ιστορία του παγκόσμιου πολιτισμού, λεηλάτησε στη κυριολεξία τον αρχαιολογικό πλούτο του τόπου μας. Πρόκειται για ευρήματα ανεκτίμητης αξίας, εκ των οποίων μερικά αποτελούν τη μόνιμη συλλογή των Κυπριακών αιθουσών του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης της Νέας Υόρκης (στο οποίο ο ντι Τσεσνόλα ήταν ο πρώτος διευθυντής). Χιλιάδες άλλα βρίσκονται στις αποθήκες του συγκεκριμένου μουσείου.

Ο ντι Τσεσνόλα το 1874 ασχολήθηκε με το μυστήριο των ''Τρύπιων μονόλιθων της Κύπρου'' και αποφάνθηκε πως αυτοί αποτελούσαν μέρος ναών αφιερωμένων στη θεά Αφροδίτη.

.

Ο Δρ Francis Henry Hill Guillemard (1852 - 1933) ήταν Άγγλος ερευνητής, συγγραφέας και ζωολόγος. Επισπεύτηκε τη Κύπρο το 1887 αλλά επέστρεψε σε αύτη αρκετές φορές. Ο Guillemard στη έκδοση του λογοτεχνικού περιοδικού ''The Athenaeum'' στις 14 Απριλίου 1888  υπήρξε ο πρώτος που εξέφρασε τη άποψη ότι οι μονόλιθοι αποτελούσαν μέρος του εξοπλισμού κάποιου ελαιοτριβείου.

.

Ο Άγγλος αρχαιολόγος Χόγκαρθ (David George Hogarth 1862 - 1927) που έκανε ανασκαφές σε ολόκληρη την Κύπρο πέρασε και από τις Κέδαρες. Αναφορά για το πέρασμα του Χόγκαρθ από τις Κέδαρες, το Πραιτώρι τη Γεροβάσα και την κοιλάδα του Διαρίζου το 1888 γίνεται στο βιβλίο "Devia Cypria; notes of an archaeological journey in Cyprus in 1888". Στη σελίδα 41 του βιβλίου ο Χόγκαρθ γράφει για ''μια ομάδα τριών τρύπιων μονόλιθων (πέτραι τρυπημέναι) που συνάντησε στη περιοχή γύρο από τη Γεροβάσα, δυο σωριασμένων και ενός όρθιου, όλοι τεραστίων διαστάσεων. Μισό μίλι δυτικά της Γεροβάσας, προς τη κοιλάδα του Διαρίζου βρίσκετε ακόμη ένας μονόλιθος, ο πιο σημαντικός και αγιοποιημένος, η Αγία Τρυπημένη''. Η ωραιότατη όλων, ''Αγία Τρυπημένη'' των Κεδάρων.

.
 

Ένας νεαρός και φιλόδοξος γερμανός δημοσιογράφος, ο Max Ohnefalsch-Richter (1850 - 1917) που έζησε στη Κύπρο από το 1878 μέχρι το 1890 υπήρξε ακόμη ένας συλητής της κληρονομίας μας.  ''Ο Max Ohnefalsch-Richter ήρθε στην Κύπρο ως ανταποκριτής εφημερίδων, όταν οι Άγγλοι κατέλαβαν την Κύπρο, το 1878. Το πολιτικό του ενδιαφέρον όμως για την Κύπρο έσβησε πολύ γρήγορα και αντικαταστάθηκε από τη δίψα του για την αρχαιολογία''. Oι αρχαιότητες μας ήταν αυτές που του τράβηξαν το ενδιαφέρον. Η εξαγωγή αρχαιοτήτων από τη Κύπρο έγινε το χόμπι του. Τραπεζίτες, και διευθυντές μουσείων σε Ευρώπη και Αμερική έγιναν χρηματοδότες του και οι καλύτεροι του πελάτες.

Ο Max Ohnefalsch-Richter το 1891 διαφώνησε με τη θεωρία ότι οι ''τρύπιοι μονόλιθοι'' αποτελούσαν μέρος του εξοπλισμού κάποιου ελαιοτριβείου. Ήταν πεπεισμένος πέραν πάσης αμφιβολίας πώς ''οι δυο μονόλιθοι της Παλαίπαφου ήταν αντικείμενα λατρείας''.

.

Ο Κύπριος αρχαιολόγος Σοφοκλής Χατζησάββας ασχολήθηκε με το μυστήριο των ''Τρύπιων μονόλιθων της Κύπρου'' το 1990. Η ερμηνεία του κυρίου Χατζησάββα ότι οι μονόλιθοι δεν ήταν παρά σκέλη εγκαταστάσεων κάποιου ελαιοτριβείου χρειαζόταν μια αρχαιολογική επιβεβαίωση. Μετά από έρευνες στη περιοχή ''Στυλλάρκα'' στα Κούκλια της Πάφου, η επιβεβαίωση αυτή ήρθε. Πέντε δεξαμενές και μια σειρά από πέτρες βάρους δίπλα από τους δυο μονόλιθους συνηγορούσαν για τη ανακάλυψη ενός αρχαίου ελαιοτριβείου.

Οι δεξαμενές χρησιμοποιούνταν ως δοχεία συμπίεσης, για τη συλλογή των ακαθαρσιών και τη αποθήκευση του λαδιού. Αυτή η ανακάλυψη επιβεβαιώθηκε με μια δεύτερη ανασκαφή αλλά και με μελέτη άλλων 30 μονόλιθων.

. .

''Ανάμεσα στους ποταμούς Ξερό και Διαρίζο, στην τοποθεσία Στυλλάρκα, μερικά χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του ναού της Αφροδίτης, βρέθηκε το μοναδικό ζευγάρι διάτρητων μονόλιθων από ασβεστολιθικό πέτρωμα, γι’ αυτό και θεωρούνται πολύ ξεχωριστοί, ανάμεσα στους πενήντα θυριδωτούς που έχουν βρεθεί μέχρι τώρα στην Κύπρο. Πρώτος ο Ιταλός διπλωμάτης, Luigi Palma di Cesnola, που έζησε στην Κύπρο στα τέλη του 19ου αι., διερωτήθηκε για τη χρήση αυτών των μονόλιθων. Ο F.H.H. Guillemard ήταν ο πρώτος που εξέφρασε την άποψη ότι αποτελούσαν μέρος του εξοπλισμού κάποιου ελαιοτριβείου. Αυτοί οι ογκόλιθοι χρησίμευαν ως άξονες ώστε να δοθεί κίνηση στις στρογγυλές μυλόπετρες που θρυμμάτιζαν τις ελιές. Στη συνέχεια πιεζόταν ο πολτός της ελιάς και το ελαιόλαδο κυλούσε στο αυλάκι που κατέληγε στις πέντε δεξαμενές, που βρέθηκαν λίγο πιο κάτω. Δείγματα μελαμβαφούς αττικής κεραμικής που βρέθηκαν στον ίδιο χώρο χρονολογούνται στα τέλη του 4ου αι. ή στις αρχές του 3ου αι. π.Χ.'' Κούκλια - Παλαίπαφος. Κυπριακός Οργανισμός Τουρισμού.

 

Οι μελανόμορφες και λαμπερές ''Τρυπημένες'' στα Κούκλια χρονολογούνται γύρω στα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ. και αρχές του 3ου αιώνα π.Χ., δεν υπάρχουν όμως ακριβείς ενδείξεις για τις υπόλοιπες. Τα μεγέθη των ''Τρύπιων μονόλιθων της Κύπρου'' κυμαίνουν από ένα μέτρο μέχρι και τρία μέτρα ύψος. Το πλάτος τους φτάνει μέχρι και το ένα μέτρο. Οι τρύπες που είναι ορθογώνιες έχουν κατά μέσο όρο 70 εκατοστά ύψος και 27 πλάτος.

..
. .

Στέφανος Χριστοδουλίδης


Βιβλιογραφία:
David George Hogarth, "Devia Cypria; notes of an archaeological journey in Cyprus in 1888"
''ECHOS DU MONDE CLASSIC. CLASSICAL VIEWS'' 1987
Δήμου Χρίστου, ''Chronique des fouilles et découvertes archéologiques à Chypre en 1995''
Sophocles Hadjisavvas, “Cyprus: Crossroads of Civilizations”
Guillemard, F. H. H. ''Monoliths in the Island of Cyprus'', Athenaeum
Ιστοσελίδα Αρχαιολογικού Μουσείου Κύπρου. ''Το Ιστορικό του Τμήματος Αρχαιοτήτων Κύπρου''
''Κούκλια - Παλαίπαφος''. Εγχειρίδιο, Κυπριακός Οργανισμός Τουρισμού.
Lightbody, David Ian (2013) ''The Hybridising Tree of Life: A Postcolonial Archaeology of the Cypriot Iron Age City Kingdoms'' PhD thesis.
Vassos Karageorghis,Terence P. Brennan ''Ayia Paraskevi Figurines in the University of Pennsylvania Museum''
Anna G. Marangou and Andreas Malecos.
 
 

Επισκέψεις ...:::

stat tracker for tumblr

©  Κέδαρες / Kedares