.

.

Οικοσελίδα

Κοινοτικό Συμβούλιο
Σύνδεσμος Αποδήμων
Ιστορική Αναδρομή
Εκδηλώσεις

Ημερολόγιο

.

Αρχαιολογικοί Θησαυροί  |   Εκκλησίες   |   Φωτογραφίες   |   Ανακοινώσεις   |  Επικοινωνία

 
Η Χιώτισσα των…Κεδάρων!!!

Στο χωριό μας, τις Κεδαρες οι  Σήκωσες,  οι Αποκριές και η Καθαρή Δευτέρα γιορτάζονταν με κάθε μεγαλοπρέπεια. Οι γιορτές αυτές είχαν  οικογενειακό χαρακτήρα. Στενοί συγγενείς και φίλοι, μαζεύονταν σ` ένα σπίτι και απολάμβαναν τις μεν Σήκωσες κάθε είδους κρεατικό, τις δε Αποκριές τα ζυμαρικά που έφτιαχναν με τυρί, όπως ραβιόλες, μακαρόνια και μπουρέκια με αναρή. Από το γλέντι δεν έλειπαν οι λεγόμενες «πελλόμασκες». Οι άνθρωποι ντύνονταν όσο πιο παράξενα και αστεία μπορούσαν, χρησιμοποιώντας παλιά ρούχα που είχαν στο σπίτι τους και όχι στολές έτοιμες, όπως γίνεται σήμερα. Επισκέπτονταν συγγενικά και φιλικά σπίτια με την κρυφή ελπίδα πως κανείς δε θα τους αναγνώριζε.  Τα γέλια και η διασκέδαση που έκαναν δεν περιγράφονται!

Την Καθαρή Δευτέρα έβγαιναν παρέες παρέες στους αγρούς. Έτρωγαν τα νηστίσιμα φαγητά τους,  έπαιζαν διάφορα παιγνίδια, τραγουδούσαν και αστειεύονταν μέχρι να σουρουπώσει για τα καλά.  Το κόκκινο κρασί και η ζιβανία, καμωμένα από τα δικά τους εκλεκτά σταφύλια, έρεαν άφθονα κατά τις μέρες εκείνες προκαλώντας σε όλους  κέφι και μεγάλη κατάνυξη. 

Λυπάμαι που δεν είχα την τύχη να ζήσω αυτού του είδους τις γιορτές και τα γλέντια. Συχνά πυκνά όμως αφήνω το μυαλό μου να κάνει μιαν αναδρομή στο παρελθόν και να ζωντανεύει όμορφες σκηνές, απ` αυτές που μου διηγιότανε η αγαπημένη μου γιαγιά Καλλιόπη, ή άλλως Καλλού:

 Άνοιξη, λίγο πριν τη Λαμπρή. Οι αμυγδαλιές είναι ακόμη ντυμένες στα ροζ, ο καιρός άρχισε να ζεσταίνεται, τα χελιδόνια γύρισαν και οι γυναίκες του χωριού αναζητούν λίγη διασκέδαση και λίγο ξεφάντωμα.  Από το σπίτι του  παππού μου, του Γιάγκου του Σπύρου, δίπλα στην εκκλησία του Τιμίου Προδρόμου, ακούγεται να τραγουδά μια γυναίκα. Η φωνή της δεν είναι  συνηθισμένη! Είναι μαγική, μελωδική!  Είναι φωνή που γλυκαίνει τον καημό και τον πόνο. Είναι φωνή βάλσαμο, που διώχνει  τις πίκρες και τα προβλήματα της ζωής και συνεπαίρνει τις ψυχές κάνοντας τις να αισθάνονται όμορφά και γαλήνια:

Αντάν εκόψαν τους Δεσποτάες
Μες τζείντα βάσανα τα πολλά,
που `ρταν καμπόσοι Αρναουτάες
στην Λεμεσόν με το Χατζιαλάν
τζ` είχαν τον μαύρον χάρον μιτά τους
τζι ο κόσμος έτρεμεν τ` άρματά τους
που `τουν οι τόποι νεκατσιασμένοι
κάθε καντούνιν τζιαι μαχαλλάς
τζ` ήτουν στα σπίδκια τους τρυπωμένοι
που τα σουρούπκια του φού οι λάς…

Μα αυτή είναι η φωνή της γιαγιάς μου της Καλλούς, που  τραγουδά τη Χιώτισσα του Βασίλη Μιχαηλίδη. Είναι το αγαπημένο της τραγούδι και το τραγουδά ολόκληρο, από την αρχή μέχρι το τέλος χωρίς να ξεχάσει ούτε μια λέξη! Κάθε φορά που κρεμάνε τις σούσες από τους δοκούς της οροφής του δικού της σπιτιού, που είναι αρκετά μεγάλο και ευρύχωρο, όλες οι γυναίκες παρατάνε τις δουλειές τους και τρέχουν να συμμετέχουν στη χαρά και τη διασκέδαση, αλλά πιο πολύ ν` ακούσουν την γιαγιά μου να τραγουδά:  

Πάνω στην βράσην τζείντου θανάτου
εις της Αγιάνναπας την μερκάν
τα λιοβουττήματα ‘νού Σαββάτου
πόξω μιας πόρτας είσιεν μιάν ρκαν
δκιακονητίναν τζ` επαρακάλεν
με την βραγνήν της φωνήν τζ` ελάλεν:
-Κάμε, τζυρά μου, το ψυσχικόν σου
τζ` εμέν τ` ανήμπορου του μιστού,
να σου χαρύν’ ο Θεός το φώς σου
τζι άς έν`  για τ` όνομαν του Γριστού…

Η σούσα πηγαινοέρχεται ασταμάτητα και η γιαγιά συνεχίζει το τραγούδι της  χρωματίζοντας τη φωνή της όπου και όπως χρειάζεται, ενώ οι συγχωριανές της την κοιτούν σα μαγεμένες. Σίγουρα η μούσα Καλλιόπη, η προστάτιδα της ποίησης, είναι που την προίκισε μ` αυτό το υπέροχο χάρισμα. Κρέμονται όλες από τα χείλη της. Μα πώς μπορεί να θυμάται απ` έξω ένα τόσο μεγάλο ποίημα! Και τί γλυκιά φωνή είναι αυτή, Θεέ μου! Τι χάρισμα  είναι αυτό! Μικρές και μεγάλες παρακολουθούν προσεκτικά το τραγούδι της. Σε κάποιες στιγμές τα μάτια τους βουρκώνουν και οι καρδιές τους συρρικνώνονται από πόνο και θλίψη για την απίστευτα τραγική μοίρα της Χιώτισσας.

Ευτύς αννοίει τζιαι ποσσιεπάζει
`πό `ναν πορτίν του παναθυρκού
που πανωθκιόν της τζ` αναστενάζει
σγοιάν την αντζέλισσαν μια Τουρκού.
Θωρεί την ρκάν τζιαι πάλε θωρεί την
τζιαι με το νέψιμόν της καλιεί την.
Η ρκα εβώβωσεν στην θωρκάν της
τζ` εν είπεν λόον ποτζεί τζιαι τζει,
γιατ’ είδεν άρπα την ομορφκιάν της
τζ` εστάθην τζ` έμεινεν ξηστητζή...

Μα ποια είναι η νεαρή κοπελίτσα να κάθεται στη σούσα δίπλα στη γιαγιά μου; Δεν μπορώ να την διακρίνω καλά… Α! Τώρα κατάλαβα! Είναι η  θεία μου η Ελένη, που θέλει πολύ να μάθει το τραγούδι της μάνας της. Για κοιτάτε πως την παρακολουθεί! Μα δεν είναι μονάχα αυτή που την παρακολουθεί μ` ενδιαφέρον και προσοχή. Τριγύρω από τη σούσα βρίσκονται πολλές. Είναι η γειτόνισσά της η Ατριάνα, η Ξενού, η Ελένη, η Στέλλα, η Πωλυμνού, η Βαρβαρού, η Παναγιώτα, η Μυρτού, η Φωτεινή, η Φρωσού, η Ελενάρα, η Αγαθονίκη…

Αναστενάζ’ η Τουρκού παππέσσω
τζ` είπεν περίλυπη σιανά:
-Βουράτε, σκλάβες, φέρτε την έσσω
τούν την Ρωμαίσσαν πού δκιακονά.
Τζ` ευτύς οι σκλάβες με την χαράν τους
βουρούν, τζ` εφέραν την στην τζυράν τους.
Ότι τζ` εστράφησαν τζ`  εσταθήκαν
τζ` εκαρτερούσασιν να τους πει,
μ’ έναν της νέψιμον εχαθήκαν
άψαν τζ` εσβήσασιν σγοιάν στραπή…

Απέναντι που την σούσα βρίσκονται η Μαρία, η Γλυκερού, η Ορκαντού, η Γαλατού, η Ναυσικά, η Ευγενία, η Πολυξένη, η Ερμιόνη, η Αθηνά, η Χρυσοθέμη, η Ευρυδίκη, η Παναγιωτού, η Ζωηρού, η Δεσποινού, η Ευανθία, η   Γενοβέφα, η Ελεγγού, η Ελλού, η Αφροδίτη… Μα γιατί το ψάχνω και κουράζομαι; Αφού όλες οι γυναίκες του χωριού είναι μαζεμένες στο σπίτι του  παππού μου του Γιάγκου. Ακόμη και οι  μικρότερες, που περιμένουν με ανυπομονησία τη σειρά τους. Θέλουν κι αυτές να σουστούν  και να τραγουδήσουν τα ερωτικά τους τραγούδια, μα το τραγούδι της Καλλούς είναι πολύ μεγάλο και δεν έχει τελειωμό… Λίγο πιο πέρα διακρίνω την Πέπα, την Ιφιγένεια με τις αδερφές της, την Ειρήνη και την Δουκέσσα… Α, μόλις έφτασαν και η Ελεονώρα, η Χρυστάλλα, η Μυριάνθη, η Αγγελική, η Θεοδώρα, η Ρεβέκκα… Βολεύονται σε μια μεριά του σπιτιού και προσηλώνονται στο τραγούδι.

Περίτου άψασιν τα λαμπρά της,
περίτου η πλήξη την συμπουρκά,
περίτου έκρουσεν η καρκιά της
απού τα λόγια που `πεν η ρκά.
Τζιαι σαν αρνάδα νεροκαμένη
ππέφτει στο στήθος της ρκάς κλαμένη
τζ`  αρκεύκει φίλημαν του σταυρού της
τζ` η  σκοτωμένη της η φωνή
κρυφή εξέβηκεν του λαιμού της:
-Άχ! είμαι, θκειούλλα μου, Γριστιανή.

Πέρασε αρκετή ώρα μέχρι το τραγούδι να φτάσει στο τέλος του και τότε η Καλλού κατεβαίνει από τη σούσα και παραχωρεί τη θέση της στην Πωλυμνού, που δεν έχασε καιρό. Εύθυμη και διασκεδαστική όπως πάντα, άρχισε αμέσως να τραγουδά δυνατά, δημιουργώντας μιαν ευχάριστη ατμόσφαιρα μέσα στο σπίτι. Αρκετά λυπήθηκαν με τις συμφορές της Χιώτισσας. Καιρός ν` αλλάξουν διάθεση:

Επήασειν οι Σήκωσες τζ` ήρταν οι Τυρινάες

τζι ήρτεν τζι` η  Αγιά Σαρακοστή  με τες εφτά βδομάδες.

 

Επήασειν οι Σήκωσες με γέλια τζιαι τραούδκια
τζ` ήρτεν η Αγιά Σαρακοστή μ` ελιές τζιαι κρομμυούδκια.

Επήασειν οι Σήκωσες τζ` ήρταν οι Τυρινάες
που τραουδούν οι παίδενες, που τραουδούν οι ρκάες.

Επήασειν οι Σήκωσες τζι` ήρταν οι Τυρινάες
τζι` εμείνασειν  τζι` οι κορασιές με δίχα τους αντράες.

Έτσι διασκέδαζαν οι πρόγονοί μας τις Σήκωσες. Απλά και λιτά, αλλά με κέφι και καλή καρδιά.

Καλή κι αγαπημένη μου γιαγιά. Το τραγούδι σου και οι συχνές συνάξεις που γίνονταν στο σπίτι σου και μου τις περιέγραφες τόσο ζωντανά και παραστατικά, είναι ακόμη βαθιά χαραγμένες στη μνήμη μου, κι ας έχει περάσει τόσος καιρός! Πόσο αλήθεια θα ήθελα να βρισκόμουνα κι εγώ μαζί σας εκείνες τις όμορφες κι ανεπανάληπτες στιγμές που τόσο πολύ σας ενθουσίαζαν και σας χαροποιούσαν! Πόσο θα ήθελα να βρισκόμουν σε μια γωνιά του σπιτιού σου την ώρα που τραγουδούσες τη Χιώτισσα και να σε παρακολουθώ παρέα με όλες τις άλλες!!!     

Η εγγονή σου
Πόπη  Γιάγκου Θεοδώρου

 

Επισκέψεις ...:::

stat tracker for tumblr

©  Κέδαρες / Kedares